เปิดประวัติศาสตร์ ครั้งแรก!! ๓ วัด ๑ ป้อม ร่วมจัดงานใหญ่ “สืบสานประเพณีไทย สืบสายน้ำรัตนโกสินทร์ ประจำปี ๒๕๖๙” เชื่อมโยง ๔ มรดกทางวัฒนธรรม แห่งย่านเมืองเก่ารัตนโกสินทร์ ระหว่างวันที่ ๑๗ - ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๙...

    เปิดประวัติศาสตร์ ครั้งแรก!! ๓ วัด ๑ ป้อม ร่วมจัดงานใหญ่
“สืบสานประเพณีไทย สืบสายน้ำรัตนโกสินทร์ ประจำปี ๒๕๖๙” เชื่อมโยง ๔ มรดกทางวัฒนธรรม แห่งย่านเมืองเก่ารัตนโกสินทร์
ระหว่างวันที่ ๑๗ - ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๙

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร วัดราชนัดดาราม วรวิหาร วัดเทพธิดาราม วรวิหาร และป้อมมหากาฬ ผนึกกำลังร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และสถานศึกษา จัดงาน “สืบสานประเพณีไทย สืบสายน้ำรัตนโกสินทร์ ประจำปี ๒๕๖๙” เป็นครั้งแรก ระหว่างวันที่ ๑๗–๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๙ รวม ๑๓ วัน ภายใต้แนวคิด “๔ มรดกทางวัฒนธรรม ๓ วัด ๑ ป้อม” นับเป็นปรากฏการณ์แห่งการสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมไทย ที่มุ่งเชื่อมโยงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ วิถีชีวิตริมสายน้ำ และมรดกทางศิลปวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของย่านเมืองเก่ารัตนโกสินทร์ พร้อมส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงศรัทธา ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา และเปิดโอกาสให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้ร่วมเรียนรู้ สัมผัส และอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมไทย

นางโชติกา อัครกิจโสภากุล อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กล่าวว่า “กรมส่งเสริมวัฒนธรรมมีหน้าที่ส่งเสริมให้ประชาชนได้ร่วมกันอนุรักษ์และสืบสานประเพณีและวัฒนธรรมไทย โดยสนับสนุนให้เกิดกิจกรรมที่ประชาชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้จริง ไม่ว่าจะเป็นการร่วมงานประเพณี การเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น การชมศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนการแต่งกายด้วยชุดไทยในชีวิตประจำวันและโอกาสสำคัญต่างๆ สำหรับการจัดงานประเพณีลอยกระทงในปีนี้ กรมส่งเสริมวัฒนธรรมได้ส่งเสริมให้พื้นที่ทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาคจัดกิจกรรมโดยนำอัตลักษณ์และเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของแต่ละท้องถิ่นมาเป็นจุดเด่น เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายและเสน่ห์ของประเพณีลอยกระทงในแต่ละพื้นที่ พร้อมเปิดโอกาสให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการสืบสานประเพณีอันดีงามของไทย โดยได้กำหนดแนวทางการจัดงานภายใต้ ๔ มิติ ๑๔ แนวทาง ได้แก่ ด้านวัฒนธรรม ส่งเสริมให้ประชาชนร่วมสืบสานประเพณี แต่งกายด้วยชุดไทยหรือผ้าไทย ไปลอยกระทง จัดกิจกรรมตามวิถีและเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น และเผยแพร่ภาพความงดงามของประเพณีไทยให้ชาวต่างชาติได้รับรู้ ด้านสังคม รณรงค์ให้ประชาชนปฏิบัติตามกฎจราจร ดูแลสุขภาพ ป้องกันโรค

ตรวจสอบ ความปลอดภัยของรถและเรือโดยสาร รวมถึงหลีกเลี่ยงการเล่นพลุ ประทัด และกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดอันตราย ด้านเศรษฐกิจ ส่งเสริมให้แต่ละพื้นที่นำทุนทางวัฒนธรรมมาสร้างกิจกรรมที่น่าสนใจ เปิดพื้นที่จำหน่ายสินค้าและอาหารท้องถิ่น สนับสนุนผู้ประกอบการชุมชน และเชิญชวนประชาชนเดินทางไปเที่ยวงาน ลอยกระทงในพื้นที่ต่างๆ ด้านสิ่งแวดล้อม รณรงค์ให้ใช้กระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติหรือวัสดุที่ย่อยสลายได้ ลดการใช้วัสดุที่ก่อให้เกิดขยะ และขอความร่วมมือประชาชนใช้กระทงตามแนวคิด “๑ ครอบครัว ๑ กระทง” เพื่อลดปริมาณกระทงในแหล่งน้ำ และการจัดงานในแต่ละพื้นที่นอกจากกิจกรรมการลอยกระทงแล้ว ยังมีการแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น การจำหน่ายสินค้า อาหารพื้นถิ่น เรียนรู้เรื่องราวและภูมิปัญญาของชุมชน ตลอดจนประเพณีลอยกระทงจึงเป็นกิจกรรมที่สร้างทั้งคุณค่าทางวัฒนธรรมและรายได้ให้แก่คนในพื้นที่ไปพร้อมกัน

นอกจากการเข้าร่วมงานประเพณีลอยกระทงแล้ว กรมส่งเสริมวัฒนธรรมขอเชิญชวนทุกท่าน ใช้โอกาสในช่วงเทศกาลนี้ออกไปท่องเที่ยวชมวัดวาอารามและแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมของไทย ซึ่งเป็นสถานที่ ที่สะท้อนประวัติศาสตร์ ศิลปะ สถาปัตยกรรม และภูมิปัญญาของแต่ละท้องถิ่น พร้อมร่วมกันส่งเสริมการแต่งกายด้วยชุดไทย โดยเฉพาะชุดไทยพระราชนิยมทั้ง ๘ แบบ ซึ่งแต่ละแบบมีรูปแบบการตัดเย็บ รายละเอียด และเอกลักษณ์ที่แตกต่างกัน ทุกคนสามารถเลือกสวมใส่ให้เหมาะสมกับสถานที่และโอกาส ไม่ว่าจะเป็นการเข้าชม วัดวาอาราม การร่วมงานประเพณี หรือการเดินทางไปท่องเที่ยวในแหล่งประวัติศาสตร์และสถานที่สำคัญต่าง ๆ นอกจากจะเป็นการแสดงออกถึงความภาคภูมิใจในความเป็นไทยแล้ว ยังเป็นการช่วยเผยแพร่ความงดงาม ของชุดไทยและวัฒนธรรมไทยให้เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางอีกด้วย ซึ่งในขณะนี้ ชุดไทยกำลังอยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณาเสนอขึ้นทะเบียนเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อ UNESCO ในรอบปี ๒๕๖๙ ดังนั้นการสวมใส่ชุดไทยจึงไม่ใช่เพียงการแต่งกายให้สวยงาม แต่เป็นการช่วยให้คนไทยได้รู้จักรูปแบบการแต่งกายของชาติ เห็นคุณค่าของงานฝีมือและภูมิปัญญาไทย และร่วมกันทำให้ชุดไทยเป็นที่รู้จักมากยิ่งขึ้น

จึงขอเชิญชวนประชาชนทุกท่านร่วมเที่ยวงานลอยกระทง เที่ยวชมวัดและแหล่งวัฒนธรรม แต่งชุดไทย และร่วมกันสืบสานประเพณีไทยให้คงอยู่ต่อไป”
สำหรับในส่วนของกรุงเทพมหานคร ป้อมมหากาฬถือเป็นพื้นที่สำคัญแห่งหนึ่งในบริบทของเกาะรัตนโกสินทร์และย่านเมืองเก่า ซึ่งรายล้อมด้วยแหล่งประวัติศาสตร์ ศาสนสถาน และสถาปัตยกรรมอันทรงคุณค่า จึงมีศักยภาพในการเชื่อมโยงเรื่องราวของพื้นที่โดยรอบให้เป็นเส้นทางการเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่น่าสนใจ โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลลอยกระทง ซึ่งเป็นประเพณีสำคัญของไทยที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับสายน้ำ ตลอดจนความเชื่อ วิถีชีวิต และภูมิปัญญาที่สืบทอดจากอดีตสู่ปัจจุบัน การจัดงานครั้งนี้ จึงมิได้เป็นเพียงกิจกรรมเฉลิมฉลองตามเทศกาลประจำปี แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการสืบสานประเพณีไทย ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และสร้างความเชื่อมโยงระหว่างประชาชนกับมรดกทางประวัติศาสตร์ของพระนคร ตลอดจนต่อยอดกิจกรรมทางวัฒนธรรมให้เกิดประโยชน์ต่อเมืองและชุมชนอย่างเป็นรูปธรรมและกรุงเทพมหานครยังมุ่งต่อยอดแนวทางการพัฒนาพื้นที่ริมคลองที่ได้ริเริ่มดำเนินการไว้ สู่การสร้างสรรค์เทศกาลวัฒนธรรมแห่งพระนครให้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง ทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ โดยหนึ่งในกิจกรรมสำคัญคือ เทศกาลประเพณีลอยกระทง  ที่มุ่งนำเสนอคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม และวิถีชีวิตริมสายน้ำ ผ่านกิจกรรมที่ผสมผสานความงดงามของอดีตเข้ากับประสบการณ์ร่วมสมัย สำหรับกิจกรรมไฮไลต์ของป้อมมหากาฬ อาทิ นิทรรศการวิถีชีวิตริมสายน้ำและมรดกวัฒนธรรม, จุดถ่ายภาพเช็คอินกระทงยักษ์กลางน้ำ, การประกวดนางนพมาศ, การแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย, การออกร้านส่งเสริมผลิตภัณฑ์ชุมชนของกรุงเทพมหานคร, ตลาดโบราณ, การลอยกระทงรักษ์โลก รณรงค์เลือกใช้กระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
พร้อมกันนี้ นายบัญชา ฉันทดิลก คณะกรรมการจัดงานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ ประจำปี ๒๕๖๙ และคณะทำงานสืบสานประเพณีไทย สืบสายน้ำรัตนโกสินทร์ ประจำปี ๒๕๖๙ กล่าวว่า “การจัดงานครั้งนี้มุ่งหวังให้เป็นพื้นที่แห่งการเชื่อมโยงระหว่างวัด ชุมชน และคนรุ่นใหม่ ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย ทั้งด้านประเพณี ศิลปวัฒนธรรม และความศรัทธาทางพระพุทธศาสนา โดยนำต้นทุนทางวัฒนธรรมที่มีอยู่เดิมมาต่อยอดให้เกิดคุณค่าใหม่ เปิดโอกาสให้ประชาชน เยาวชน และนักท่องเที่ยวได้เข้ามามีส่วนร่วมในการเรียนรู้และสัมผัสวิถีวัฒนธรรมไทยอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ที่จะได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง ตระหนักถึงคุณค่าของภูมิปัญญาและศิลปวัฒนธรรมไทย อันจะนำไปสู่การมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน

พร้อมกันนี้ ยังขอเชิญชวนประชาชนและนักท่องเที่ยวร่วมแต่งกายด้วยชุดไทย เพื่อร่วมสร้างบรรยากาศแห่งความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ไทย และสัมผัสเสน่ห์ของวิถีไทยในย่านเมืองเก่ารัตนโกสินทร์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ซึ่งเป็นพระอารามหลวงสำคัญคู่กรุงรัตนโกสินทร์ และเป็นที่ตั้งของ “บรมบรรพต” หรือ “ภูเขาทอง” ศาสนสถานสำคัญที่ผูกพันกับความศรัทธาและวิถีชีวิตของพุทธศาสนิกชนมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะงานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเป็นประเพณีสำคัญที่พุทธศาสนิกชนจากทั่วประเทศเดินทางมาสักการะพระบรมสารีริกธาตุ เพื่อความเป็นสิริมงคล ประกอบบุญกุศล และร่วมสืบสานขนบธรรมเนียมประเพณีอันทรงคุณค่าทางพระพุทธศาสนาการจัดงานในปีนี้จึงมุ่งยกระดับงานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุให้เป็นพื้นที่แห่งศรัทธา การเรียนรู้ และการมีส่วนร่วมของคนทุกวัย โดยยังคงรักษาแก่นแท้ของประเพณีและความศักดิ์สิทธิ์ของงานไว้ ควบคู่กับการนำเสนอกิจกรรมในรูปแบบร่วมสมัย เพื่อเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วมในการสืบทอดมรดกทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมไทย พร้อมทั้งเชื่อมโยงเส้นทางการเรียนรู้ไปยังแหล่งมรดกสำคัญในย่านพระนคร ได้แก่ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร, วัดราชนัดดาราม วรวิหาร, วัดเทพธิดาราม วรวิหาร และป้อมมหากาฬ เพื่อหลอมรวมพลังแห่งศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ประชาชน ชุมชน เยาวชน และคนรุ่นใหม่ ให้ร่วมกันอนุรักษ์และสืบสานมรดกทางศาสนาและวัฒนธรรมของชาติ นอกจากกิจกรรมทางศาสนาแล้ว ภายในวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ยังจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้และสัมผัสเสน่ห์วัฒนธรรมไทยอย่างหลากหลาย อาทิ “ลานวัฒนธรรม ๔ ภาค” ณ บริเวณลานโพธิ์ลังกา ที่รวบรวมอาหารไทย ขนมไทย และของว่างพื้นถิ่นจากภูมิภาคต่าง ๆ พร้อมกิจกรรมบ่อลอยกระทงและเวทีการแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย ขณะที่บริเวณโดยรอบบรมบรรพตจัดเป็น “ตลาดวิถีพระนคร” และตลาดร้านค้าชื่อดังบริเวณซอยโรงไม้ เปิดโอกาสให้ผู้ร่วมงานได้เลือกชมและเลือกซื้อสินค้า อาหาร และขนมพื้นถิ่น ท่ามกลางบรรยากาศย้อนวันวานของย่านเมืองเก่า”
อีกหนึ่งไฮไลท์ คือการขึ้นชมทัศนียภาพกรุงเทพมหานครจากยอดภูเขาทองในยามค่ำคืน เปิดประสบการณ์การชมวิวเมืองแบบพาโนรามา พร้อมเก็บภาพความงดงามของกรุงรัตนโกสินทร์จากมุมสูง ซึ่งนับเป็นการผสมผสานการท่องเที่ยวเชิงศรัทธาเข้ากับการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมและประสบการณ์ท่องเที่ยวร่วมสมัยได้อย่างลงตัว
และพลาดไม่ได้กับบุญใหญ่ในรอบเกือบ ๑๐๐ ปี ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในโครงการบูรณปฏิสังขรณ์ พระเจดีย์บรมบรรพต ภูเขาทอง ซึ่งวัดสระเกศร่วมกับกรมศิลปากร กำลังดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งสำคัญ เพื่อเฉลิมพระเกียรติและถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๗๒ พรรษา และอนุรักษ์พระบรมบรรพตให้มั่นคง งดงาม สืบไป โดยสามารถร่วมบุญผ่านแอปพลิเคชัน ประดับโมเสกภูเขาทอง โดยที่ประชาชนที่อยู่ทั่วโลกสามารถเข้ามาร่วมบุญและปิดทองโมเสกได้ผ่านทางแอพพริเคชั่น หนึ่งแผ่น…หนึ่งชื่อ…หนึ่งศรัทธา เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนาและมรดกอันล้ำค่าคู่แผ่นดินไทย ให้คงอยู่สืบไป   ในงานภูเขาทองปีนี้ ทางวัดยังเปิดให้ประชาชนร่วมจารึกชื่อ-นามสกุล ครอบครัว

ลงบนแผ่นทอง เพื่อประดับและบรรจุบนพระเจดีย์บรมบรรพต ภูเขาทอง สถานที่อันสูงสุด คือ สถานที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า โดยร่วมทำบุญจะได้รับของที่ระลึก ดังนี้
       ๑. ปฏิทิน ปี  ๒๕๗๐ ปฏิทินมีความพิเศษ คือ บอกฤกษ์พานาที ฤกษ์มงคลต่างๆ ตามตำราโหราศาสตร์
       ๒. พระผงโมเสกองค์พระเจดีย์ภูเขาทอง
       ๓. การ์ดภูเขาทอง 

นอกจากนี้ในวันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๙ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กำหนดจัดมหาบุญใหญ่ สืบสานประเพณีห่มผ้าแดงถวายองค์พระเจดีย์บรมบรรพต (ภูเขาทอง) ตั้งแต่เวลา ๐๖.๐๐ น. เป็นต้นไป คณะกรรมการจัดงานจึงขอเชิญชวนพุทธศาสนิกชนและประชาชนผู้มีจิตศรัทธา ร่วมสืบสานประเพณีอันทรงคุณค่า และร่วมประกอบมหากุศลในโอกาสสำคัญนี้โดยพร้อมเพรียงกัน
ด้านอาจารย์ณัฐกฤต สุนทรีรัตน์ สถาปนิกและผู้เชี่ยวชาญด้านสถาปัตยกรรมไทยประเพณี กล่าวว่า “กลุ่มพระอารามสำคัญทั้ง ๓ วัดนี้ ประกอบด้วยวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร, วัดเทพธิดาราม รวมหาวิหาร, วัดราชนัดดาราม วรมหาวิหาร ไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานที่ตั้งเคียงคู่กันในมิติของพื้นที่ทางกายภาพเท่านั้น แต่หากเรามองผ่านมุมมองทางประวัติศาสตร์และพุทธศิลป์ เราจะพบการร้อยเรียงกันอย่างลึกซึ้งผ่านรหัสคำว่า “เทพธิดาวิลาส ราชนัดดาวิเสฐฏ์ สระเกศวิสุทธิ์” “เทพธิดาวิลาส” จารึกความผูกพันของล้นเกล้ารัชกาลที่ 3 ที่ทรงสถาปนาวัดเทพธิดารามเพื่อพระราชทานแก่พระราชธิดา 'พระองค์เจ้าวิลาส' พร้อมประดิษฐาน 'พระพุทธเทววิลาส' เป็นองค์พระประธาน สะท้อนสุนทรียภาพและความงามอันเป็นเอกลักษณ์ “ราชนัดดาวิเสฐฏ์” สื่อถึงความประเสริฐเลิศล้ำของวัดราชนัดดาราม โดยมี “พระพุทธเสฏฐมุนี” เป็นพระประธานเคียงคู่โลหะปราสาท นี่คือความ 'วิเศษ' ทางสถาปัตยกรรมและงานช่างชั้นครู ที่หลอมรวมเข้ากับความวิเศษแห่งธรรมได้อย่างแยบคาย และ “สระเกศวิสุทธิ์” คือตัวแทนแห่งความบริสุทธิ์สูงสุด นั่นคือ “พระบรมสารีริกธาตุ” บนบรมบรรพต หรือภูเขาทอง แห่งวัดสระเกศ ที่แผ่บารมีร่มเย็น เป็นศูนย์รวมจิตวิญญาณและความศรัทธาของชาวพระนครเสมอมา การเชื่อมโยงเทศกาลของทั้ง 3 พระอารามเข้าด้วยกันในครั้งนี้ สำหรับผมแล้ว จึงก้าวข้ามมิติทางกายภาพ แต่คือการเชื่อมโยง “พื้นที่ทางจิตวิญญาณ” และ “มรดกทางสถาปัตยกรรมระดับชาติ” เข้าไว้ด้วยกัน “เทพธิดาวิลาส ราชนัดดาวิเสฐฏ์ สระเกศวิสุทธิ์” จึงเป็นการร้อยเรียงเกียรติภูมิ และตระหนักถึงคุณค่าอันบริสุทธิ์งดงามนี้ เพื่อสืบสานให้มรดกแห่งสติปัญญานี้ ดำรงอยู่เป็นหลักศิลปกวี มงกุฏชัยแห่งธรรมะ และขวัญของเมืองสืบไป
ร่วมสัมผัสเสน่ห์แห่งเมืองเก่ารัตนโกสินทร์ ผ่านงาน “สืบสานประเพณีไทย สืบสายน้ำรัตนโกสินทร์ ประจำปี ๒๕๖๙” ตั้งแต่วันที่ ๑๗ – ๒๙ พฤศจิกายน  ๒๕๖๙ รวม ๑๓ วัน ด้วยการเป็นส่วนหนึ่งในการสืบสานคุณค่าทางวัฒนธรรมไทยไปด้วยกัน

***********************

ขอขอบคุณสำหรับการเผยแพร่ข่าวประชาสัมพันธ์
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม : ตัวแทนการประชาสัมพันธ์ 
คุณศุชัชชล สวนเมือง (อ๋อม) โทร. ๐๘๒ ๖๖๒ ๓๕๙๑
คุณวณิษตา ใจมีอารี  (แอน)  โทร. ๐๙๒ ๓๖๕ ๖๙๔๕
ประวัติการสร้างและบูรณะภูเขาทอง
พระบรมบรรพต วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ๖ เหตุการณ์สำคัญแห่งประวัติศาสตร์และศรัทธา

๑. เริ่มสร้างในรัชกาลที่ ๓
โปรดให้สร้างพระเจดีย์ขนาดใหญ่ ณ วัดสระเกศ แต่ฐานทรุดตัวจากสภาพพื้นดินอ่อน จึงต้องยุติการก่อสร้าง และเป็นจุดเริ่มต้นของ “ภูเขาทอง”
๒. รัชกาลที่ ๔ ทรงสร้างต่อ โปรดให้ปรับโครงสร้างเดิมเป็นภูเขาจำลอง สร้างพระเจดีย์บนยอดและบันไดเวียน พร้อมพระราชทานนามว่า “บรมบรรพต”
๓. รัชกาลที่ ๕ สร้างสำเร็จและประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุพระบรมบรรพตก่อสร้างสำเร็จ และใน พ.ศ. ๒๔๔๒ ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากอินเดียมาประดิษฐานบนยอดภูเขาทอง
๔. บูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ พ.ศ. ๒๔๙๓–๒๔๙๗ เสริมความมั่นคงของพระบรมบรรพตด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก และบรรจุพระบรมสารีริกธาตุอีกครั้งใน พ.ศ. ๒๔๙๗

๕. บุพระเจดีย์ด้วยโมเสกสีทอง พ.ศ. ๒๕๐๙ บูรณะองค์พระเจดีย์และบุด้วยกระเบื้องโมเสกสีทอง ก่อให้เกิดเอกลักษณ์ “ภูเขาทอง” สีทองอร่าม
๖. บูรณปฏิสังขรณ์ครั้งสำคัญ พ.ศ. ๒๕๖๙ (ปัจจุบัน) วัดสระเกศ ร่วมกับกรมศิลปากร กำลังดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งสำคัญ เพื่อเฉลิมพระเกียรติและถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๗๒ พรรษา และอนุรักษ์พระบรมบรรพตให้มั่นคง งดงาม สืบไป

“จากจุดเริ่มต้นที่ยังไม่สำเร็จ
สู่มรดกแห่งศรัทธาที่สืบต่อถึงปัจจุบัน”...
_____________________________