บอร์ดติดตามกองทุน ววน. ห่วงสารพิษในเชียงราย แนะ สกสว. ถอดบทเรียนร่อนพิบูลย์เพื่อแก้ปัญหา บอร์ดติดตามและประเมินผลกองทุน ววน. แนะ สกสว. ถอดบทเรียนร่อนพิบูลย์มาแก้ปัญหาสารพิษในเชียงราย...

     บอร์ดติดตามกองทุน ววน. ห่วงสารพิษในเชียงรายแนะ สกสว. ถอดบทเรียนร่อนพิบูลย์เพื่อแก้ปัญหา

บอร์ดติดตามและประเมินผลกองทุน ววน. แนะ สกสว. ถอดบทเรียนร่อนพิบูลย์มาแก้ปัญหาสารพิษในเชียงราย ด้าน สกสว. ใช้ระบบ ววน.อัจฉริยะชี้ต้นตอสารหนู ฟื้นการบริโภคปลากลับมากว่าร้อยละ 80 ตะกั่ว ชี้ต้นตอจากเหมืองต้นน้ำจนนำหลักฐานไปหารือกับสถานทูตจีน และพัฒนา Digital Twin แม่น้ำกกเตือนภัยล่วงหน้า
นพ.สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการติดตามและประเมินผลการสนับสนุนวิทยาศาสตร์ การวิจัยและนวัตกรรม ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย โดยแสดงความห่วงใยวิกฤตของจังหวัดเชียงรายในขณะนี้ ซึ่ง รศ. ดร.ธนพล เพ็ญรัตน์ ผู้อำนวยการหน่วยภารกิจฐานข้อมูลและระบบดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) รายงานการใช้ระบบ ววน.อัจฉริยะแก้ปัญหาสารหนูและตะกั่วจากมลพิษข้ามพรมแดนในแม่น้ำกก สาย และโขง ระหว่างที่ยังหยุดต้นทางไม่ได้ โดยนิติวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมชี้ว่าสารหนูส่วนเกินในแม่น้ำกกร้อยละ 60–75 สอดคล้องกับเหมืองแร่หายากต้นน้ำในเมียนมา หลักฐานนี้ถูกยื่นต่อเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย พร้อมพิกัดเหมือง 2,676 จุด เพื่อขอความร่วมมือในการจัดการเหมืองต้นทาง ซี่งเอกอัครราชทูตจีนรับจะส่งข้อมูลต่อไปยังรัฐบาลจีน
ด้านผลตรวจปลากว่า 500 ตัวอย่าง พบว่าเนื้อปลาส่วนใหญ่ไม่เกินมาตรฐาน แต่เครื่องในประมาณร้อยละ 30 เกินมาตรฐาน ข้อมูลสื่อสารเป็น 3 สีผ่านแอปพลิเคชันไลน์ ‘ปลาปลอดภัย by Open Science’ จนจังหวัดประกาศห้ามบริโภคไส้ปลา การบริโภคปลากลับมากว่าร้อยละ 80 และมีการเข้าถึงระบบกว่า 260,000 ครั้ง และขยายผลไปยังแม่น้ำโขงในจังหวัดเลยและหนองคาย ระบบยังเปิดให้ประชาชนร่วมเป็น นักวิทยาศาสตร์พลเมืองร่วมส่งตัวอย่างปลาเข้าตรวจทุกเดือน และโครงการนำร่องกับครูและนักเรียน 14 โรงเรียนริมโขง จังหวัดหนองคายและเลย ขณะที่การเก็บตัวอย่างพืชผักร่วมกับมหาวิทยาลัยนเรศวรและมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ได้ระบบแบ่งโซนเสี่ยงรายแปลงที่แม่นยำร้อยละ 95 เกษตรกรนอกโซนเสี่ยงจึงขายผลผลิตได้ “สกสว.ร่วมกับ Danish Hydraulic Institute (DHI) สถาบันผู้นำด้านการบริหารจัดการน้ำและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศเดนมาร์ก พัฒนา Digital Twin แม่น้ำกก เชื่อมเซนเซอร์คุณภาพน้ำแบบเรียลไทม์ AI และแบบจำลอง MIKE Hydro เพื่อเตือนให้งดลงเล่นน้ำ งดใช้น้ำเพื่อการเกษตร และงดบริโภคปลา เมื่อสารหนูมีแนวโน้มสูงขึ้น โดยจะใช้งานเต็มรูปแบบปลายเดือนพฤศจิกายนนี้” รศ. ดร.ธนพลกล่าว
ขณะที่ ศ. ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการ สกสว. เปิดเผยว่า ศ. ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มอบหมายให้ สกสว. เป็นแกนในการประสานศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1/1 เชียงราย กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงราย ในการปรับปรุงความพร้อมของห้องปฏิบัติการให้สามารถตรวจวัดโลหะหนักได้ภายใน 1–3 วัน เพื่อจัดการความเสี่ยงให้ประชาชนในพื้นที่ได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากปัจจุบันการส่งตัวอย่างไปวิเคราะห์ต้องใช้เวลาถึง 2 สัปดาห์กว่าจะได้ผลกลับมา นอกจากนี้ยังมอบหมายให้ สกสว. ใช้ประโยชน์จาก Digital Twin ของแหล่งน้ำในการออกแบบเขื่อนดักตะกอนเพื่อลดความขุ่นและสารหนูในแม่น้ำสาย ซึ่ง รศ. ดร.ธนพล ได้เสนอแนะให้ติดตั้งเขื่อนดักตะกอนบริเวณต้นน้ำชายแดนไทย–เมียนมา ในฝั่งของประเทศเมียนมา
ภายหลังรับฟังการรายงาน ที่ประชุมได้ชื่นชมความพยายามที่จะประสานทุกฝ่ายทำงานร่วมกัน พร้อมขอให้ศึกษาการจัดการปัญหาเดียวกันที่อำเภอร่อนพิบูลย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช เพื่อปรับใช้ในการแก้ปัญหาของจังหวัดเชียงรายต่อไป “สารพิษในเชียงรายไม่ใช่เรื่องใหม่ สกสว.ควรถอดบทเรียนกรณีศึกษาปัญหาเหมืองแร่ที่ร่อนพิบูลย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีสารพิษปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ ทำให้เกิดโรคไข้ดำที่ทำลายอวัยวะต่าง ๆ อย่างรุนแรง เหตุการณ์ครั้งนั้นแก้ปัญหาด้วยการปิดเหมือง
สำหรับข้อเสนอแนะในการดักตะกอนจะต้องจัดการฝังกลบกากแร่ในที่ที่เหมาะสมและปลอดภัย ไม่ให้ปนเปื้อนในดินและแหล่งน้ำธรรมชาติอื่น รวมถึงร่วมมือกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในการจัดหาแหล่งน้ำอื่นที่ปลอดภัย เร่งหาบ่อเก็บน้ำฝนที่เพียงพอต่อการบริโภคได้ตลอดทั้งปี และเฝ้าระวังโรค ไม่ควรแก้ปัญหาที่กลางน้ำหรือปลายน้ำ” นพ.สุวิทย์กล่าวทิ้งท้าย...
_____________________________


ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

ชวนฟังเสียง ‘เอเลี่ยนผู้น่ารัก’ เวทีเสวนาวิชาการว่าด้วยสัตว์เลี้ยงต่างถิ่น เมื่อความหลากหลายอาจท้าทายระบบนิเวศไทย

"ไทยรัฐ-เดลินิวส์-ไทยโพสต์-มติชน-กรุงเทพธุรกิจ"คว้ารางวัล"พาดหัวข่าวดีเด่น"...

ปิดฉากอย่างยิ่งใหญ่ วช.โชว์พลังความคิดสร้างสรรค์ในพิธีมอบรางวัลสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรมระดับเยาวชน...